Reacties op insectensteken zijn normaal, maar men kan allergisch zijn voor steken van leden van de Hymenoptera insectenklasse.

Terwijl een normale reactie op een insectensteek kan bestaan uit rood worden van de huid en enige pijn, is een anafylactische reactie veel serieuzer en kan veranderingen in de ademhaling en bewusteloosheid inhouden, soms kan een reactie fataal zijn.

Wanneer je ooit een allergische reactie hebt gehad is het waarschijnlijk dat je weer zal reageren wanneer je blootgesteld wordt aan het schadelijke insectengif, echter de ernst van de reactie kan variëren. Wanneer u, of iemand die u kent, een insectengifallergie heeft, dan zou u moeten leren hoe dit te voorkomen en hoe insectensteken te behandelen.

Het is voor u van belang om meer te leren over insectengifallergieën, inclusief informatie over de schadelijke insecten en wat te doen wanneer iemand is gestoken.

Hoe vaak komt het voor?
 

Bijna 4% of te wel bijna 650.000 mensen van de Nederlandse bevolking is allergisch voor het gif van insecten. Veel van deze gif gesensibiliseerde individuen lopen het risico op een levensbedreigende anafylactische reactie. In Nederland zijn geen goede gegevens over het aantal fataliteiten ten gevolge van insectengifallergie, maar in Amerika wordt geschat dat elk jaar 40 tot 100 doden, ten gevolge van anafylaxis veroorzaakt door insectengif, worden gemeld.

Insecten die schadelijk kunnen zijn:
 

De insecten die het meest geassocieerd worden met het veroorzaken van ernstige allergische reacties behoren tot de insectenorde der Hymenoptera. Deze orde bestaat uit:

• Bijen

• Wespen

• Hommels

• Hoornaars

Kennis over deze stekende insecten, inclusief hoe ze te herkennen en hoe ze te vermijden en wat te doen wanneer je gestoken bent, is belangrijk.

Normale reactie versus Anafylaxis
 

Een normale reactie op een insectensteek resulteert in zwelling, pijn en roodheid rond de plek van de steek of beet. Wanneer iemand allergisch is voor insectengif, is hij of zij ontvankelijk voor de effecten van anafylaxis, die kunnen bestaan uit:

• Jeuk en zwellingen over het hele lichaam

• Zwelling van de keel of tong

• Moeilijk kunnen ademen of slikken

• Duizeligheid, heftige hoofdpijn

• Buikkrampen, misselijkheid, diarree

• Snelle bloeddruk verlaging

• Shock en bewusteloosheid

Het is belangrijk te onthouden dat deze symptomen kunnen overgaan in dodelijke anafylaxis in 1 tot 2 minuten, dus behandeling moet direct toegediend worden. 

Ernst van uitgestelde allergische reacties
 

In het algemeen hebben mensen, die een allergische reactie op insectensteek hebben gehad, ongeveer 30% tot 60% kans op een gelijke of ergere reactie de volgende keer dat zij gestoken worden. 
De kans dat iemand een uitgestelde levensbedreigende allergische reactie varieert en hangt af van factoren zoals:

• Leeftijd

• Gezondheid

• Hoeveelheid gif waaraan iemand is blootgesteld toen deze gestoken werd

• Ernst van de initiële reactie

Het is aangetoond dat ernstige initiële reacties de waarschijnlijkheid verhogen op toekomstige anafylactische reacties.

Aan de andere kant, sommigen die een allergische reactie hebben gehad door een insectensteek zullen de ernst van hun reacties in de tijd zien verminderen of zelfs spontaan zien verdwijnen.

Bescherming, Preventie en Behandeling
 

Zoals bij andere anafylaxis, is de eerste beschermingsmethode een proces bestaande uit twee stappen:
1. vermijd contact met dat wat reactie kan veroorzaken en 
2. wees voorbereid om een anafylactische noodsituatie te behandelen door een adrenaline (Epinefrine) auto-injector bij u te dragen en na toediening direct medische hulp te zoeken (bel 112)

In tegenstelling tot mensen met een kans op anafylaxis door voedsel, latex of medicijnen allergieën, hebben mensen, die allergisch zijn voor insectengif, de mogelijkheid om immunotherapie te ondergaan, een preventieve reeks behandelingen dat lange tijd bescherming geeft tegen insectensteken allergie en die al na drie maanden, na het begin van de therapie, voor 90% bescherming kan bieden.

Vermijding
 

Vermijding is het kernelement van bescherming tegen ernstige allergische reacties door insectensteken. Simpele stappen die mensen kunnen nemen ter vermijding van het aantrekken of provoceren van stekende insecten, wanneer je buiten bent, zijn:

• vermijdt helder gekleurde kleren of zoet geurende cosmetica en shampoos

• Houdt voedsel en afval bedekt

• Houdt armen en benen bedekt tijdens activiteiten (zoals tuinieren of fietsen) die je bloot kunnen stellen aan stekende insecten

• ga niet insecten doodslaan of verpletteren

• Blijf verre van plekken waar insecten hebben zich genesteld

Immunotherapie (insectengif desensibilisatie)
 

Indien U of uw kind lijdt aan ernstige allergische reacties door insectensteken dan moet u bij uw dokter, bij voorkeur een gecertificeerd allergoloog, de mogelijkheid van insectengif immunotherapie (IIT) bespreekbaar maken. 

Tijdens I.I.T, ondergaan patiënten een serie injecties dat hen blootstelt aan kleine hoeveelheden insectengifproteïne dat de reactie veroorzaakt. IIT is bij 97% van de mensen succesvol bij het voorkómen van toekomstige allergische reacties door insectensteken en is gewoonlijk gereed na 3 tot 5 jaar regelmatige injecties. 

Echter, zelfs na een immunotherapie kan er geadviseerd worden om een EpiPen® bij u te dragen omdat niet iedereen levenslang tolerant voor insectensteken zal blijven. Het is zelfs zo dat de immunotherapie zelf voor 6% risico op anafylaxis kan geven ten gevolge van het gif dat gebruikt wordt bij de therapie. Patiënten moeten zeker stellen dat de dokter die de therapie uitvoert goed getraind is in het uitvoeren van de immunotherapie en dat hij/zij Epinefrine en andere eerste hulp medicatie en apparatuur bij de hand heeft om anafylaxis te behandelen.

Noodhandelingen
 

Omdat niet alle steken vermeden kunnen worden, wordt door Allergieberoepenorganisaties aanbevolen dat mensen die allergisch zijn voor het gif van insecten voorbereid zijn om zich zelf injecteerbare Epinefrine toe te dienen onmiddellijk nadat ze gestoken zijn. 

Mensen met insectengifallergie zouden altijd een zelf injecteerbare vorm van Epinefrine bij zich dragen, zoals EpiPen® of EpiPen® Jr auto-injector. 
Epinefrine (ook bekend als adrenaline) keert snel de symptomen van anafylaxis om door een relaxerende werking op het longweefsel , versnelt het hartritme, gaat zwellingen en bobbels op de huid tegen en vermindert zwellingen in de mond, keel en gezicht.

Bijwerkingen van Epinefrine kunnen o.a. zijn: tachycardie (een abnormale snelle hartslag), zweten, misselijkheid en overgeven en ademhalingsmoeilijkheden. Cardiac Arrhythmias (onregelmatige hartslag) kan volgen op het toedienen van Epinefrine. Patiënten moeten hun arts vragen over de omstandigheden waaronder deze levensreddende medicatie gebruikt moet worden. Bedenk echter dat bij een levensbedreigende allergische reactie de voordelen van adrenaline altijd opwegen tegen de genoemde nadelen.

Veel artsen bevelen ook het gebruik van antihistaminica aan om de symptomen van allergische reacties te verlichten. Echter, antihistaminica zijn geen vervanging voor adrenaline en alleen adrenaline kan de dodelijke effecten van anafylaxis stoppen.

Na het toedienen moet direct medische noodhulp gezocht worden omdat ernstige allergische mensen die in anafylaxis zijn adem - of hartproblemen kunnen krijgen of zelfs gereanimeerd moeten worden. Deze patiënten hebben professionele medische hulp nodig die kan bepalen of additionele adrenaline, steroïden, antihistamine of andere behandelingen vereist zijn.

Vervolg diagnose en zorg door medische professionals zijn, na het zelf toedienen van  adrenaline, van belang voor een goed herstel. 

Uitgestelde of tweede reacties komen voor, en patiënten moeten ten minste 4 tot 8 uur na een anafylaxis onder medische toezicht blijven. In sommige gevallen is dit nodig tot 24 uur te verlengen.

Ten slotte, omdat insectensteken moeilijk totaal zijn te vermijden, moeten mensen met kans op anafylaxis door insectengif een recept aan hun arts vragen voor een EpiPen® en zij moeten deze altijd bij zich dragen wanneer zij buitenshuis zijn. 

Het dragen van een medisch identificatie armband of halsketting waarop uw allergieën en risico op anafylaxis staat kan helpen om directe en juiste hulp te geven tijdens een noodgeval.