Hulpmiddelen bij de kans op Anafylaxie
Het Protocol

ANAFYLAXIS EN SCHOLEN OF ANDERE KINDEROPVANG

(Dit document is geschreven met scholen als oogmerk. Echter in plaats van scholen kunt u ook lezen: peuterspeelzaal, kinderopvangcentrum, sportvereniging of elke andere professionele situatie, maar het is ook zinvol voor uw werksituatie)

Er zijn schoolgaande kinderen in het land die de kans lopen een anafylactische reactie te krijgen. Het grootste deel is adequaat ondergebracht in scholen dankzij een goede communicatie en overeenstemming tussen ouders, scholen, leerkrachten en doktoren.

De navolgende informatie wordt geleverd ter ondersteuning van scholen die de risico’s voor een kind met kans op een anafylactische reactie willen en moeten beheersen. Deze informatie is mede gebaseerd op de praktische invulling die al bestaat op scholen in het land.

De volgende informatie gaat uit van Plan-Do-Check-Act

De volgende stappen worden doorlopen bij het opzetten en invoeren van een managementsysteem.

Oriënteren (Plan)

• bewustwording creëren, zowel bij de medewerkers als bij de directie
• nulmeting op basis van een Risico Inventarisatie & Evaluatie* uitvoeren
• doelen stellen, zowel voor het project zelf als binnen het kader van risicomanagement
• plan van aanpak voor de rest van het project opstellen
• organisatie voorbereiden

Opzetten en invoeren (Do)

• basis van het risicomanagementsysteem opzetten
• procedures, werkinstructies en formulieren ontwikkelen
• risicomanagementsysteem invoeren

Beoordelen (Check)

• interne audits uitvoeren, bijvoorbeeld aan de hand van RI&E  
• management review uitvoeren

Verbeteren (Act)

• verbeterprojecten

De volgende illustratie is ingevuld met die elementen die van belang zijn voor de beheersing anafylaxis. Het systeem kan ook gebruikt worden voor andere aandoeningen bij personen die binnen uw verantwoordelijkheid vallen of waardoor risicovolle situaties kunnen ontstaan binnen uw organisatie of op uw locatie

* Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) is een vanuit de Arbo-wet verplichte methodiek om risico’s in kaart te brengen, maatregelen te formuleren om deze risico’s te elimineren, dan wel zo veel mogelijk te verminderen en dit proces periodiek te herhalen. 

ANAFYLAXIS

Anafylaxis is een acute allergische reactie die directe eerste hulp vereist. Deze reactie kan geactiveerd worden door een verscheidenheid aan allergenen, de meest voorkomende zijn voedsel (in het bijzonder pinda, eieren, koemelk, noten), latex (natuur rubber) en het gif van stekende insecten (zoals bijen en wespen).

SYMPTOMEN

Symptomen, die gewoonlijk optreden spoedig na de blootstelling aan het allergeen, kunnen zijn jeuk of een vreemde metaalsmaak in de mond, zwellen van de keel en de tong, moeilijk kunnen slikken, bulten overal op het lichaam, algemene roodheid van de huid, buikkrampen en misselijkheid, verhoogd hartritme, plotseling gevoel van zwakheid, moeilijk kunnen ademen - ten gevolge van ernstige astma of zwellen van de keel en bewustzijnsverlies (shock). Deze symptomen hoeven noodzakelijkerwijs niet allemaal voor te komen bij ieder kind.

EERSTE HULP MEDICATIE

Wanneer een kind kans heeft op een anafylactische reactie zal de behandelende arts medicijnen voorschrijven ter bestrijding van een allergische reactie. Deze kunnen zijn antihistaminica en adrenaline injectie. De hoeveelheid toe te dienen antihistaminica medicijnen is afhankelijk van de ernst van de reactie.

De adrenaline auto-injectiespuit die in Nederland wordt voorgeschreven is de “EpiPen®” of de “Anapen®”. De, speciaal door leken (niet medisch opgeleiden) te gebruiken, ontworpen automatische injectiespuit is voorgeladen en uitermate eenvoudig te bedienen.

Deze bestaat in twee sterktes, een “junior” versie voor personen met een gewicht < 30kg, en de gewone injectiepen voor persoenen > 30 kg.

De adrenaline auto-injector is een spoedeisende hulp middel (Eerste Hulpmiddel), dit betekent dat na het toepassen van de adrenaline auto-injector er direct een ambulance opgeroepen moet worden. (BEL 112 en zeg dat het om "Anafylaxis" of "een anafylactische reactie" gaat)

SAMENWERKEN

Als er op school een kind met kans op anafylactische reactie aanwezig is of wanneer er verzocht wordt zo’n kind te plaatsen, is het belangrijk dat het kind normaal behandeld wordt en de angst van de ouders verminderd wordt door de geruststelling dat juiste en doelmatige actie genomen zal worden in overeenstemming met het medische advies en begeleiding.

Een school, waar een kind met kans op anafylactische reactie geplaatst is, heeft een individueel protocol, met de instemming van de ouders en de behandelend arts. Het protocol omvat alle belangrijke zaken, inclusief:

• Anafylaxis

• Nood procedure

• Medicatie

• Voedsel beheersing

• Training van het personeel

• Voorzorgsmaatregelen

• Ondersteuning door werkgever

• Toestemming en overeenstemming

Het protocol vormt een overeenkomst waarin vastligt dat de grootst mogelijke ondersteuning aanwezig is, voor zowel het kind als het schoolpersoneel.

Een modelprotocol, gebaseerd op praktijkdocumenten, is bijgesloten bij dit protocol. Het is bedoeld om te gebruiken als een voorbeeld voor het maken van meer specifieke en individuele richtlijnen.

Het deelgenootschap van ouders, school (bestuur, leerkrachten en ander personeel) en arts is cruciaal bij het formuleren van deze overeenkomst.

OVERDRACHT VAN VAARDIGHEDEN

Het personeel van een school heeft een professionele taak in de waarborg voor de gezondheid en veiligheid van de kinderen. Zij wil alles doen wat zij kan om de kinderen het maximale voordeel van hun opleiding te geven en zo volledig mogelijk deel te laten nemen aan het schoolleven.

Over de toediening van medicijnen is veel onduidelijkheid. Mag het wel of mag het niet. Mag de school een aspirientje geven aan een leerling die hoofdpijn heeft?

We horen soms, dat bij een kind dat wegens een aandoening bepaalde medicijnen nodig heeft, de school de ouders om schriftelijke toestemming vragen om deze medicijnen te mogen geven.

Op welke manier het ook geregeld wordt (of niet) de school heeft een bepaalde verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leerling. Als het betekent dat, om deze veiligheidsverantwoordelijkheid in te vullen, de leerling, waar van bekend is dat deze bepaalde medicijnen heeft voorgeschreven gekregen door een arts, op een zeker moment medicijnen nodig heeft, dan heeft de school ook de verantwoordelijkheid om deze medicijnen toe te dienen. Echter, deze taak tot het toedienen van medicijnen kan alleen uitgevoerd worden wanneer daarvoor de benodigde training ontvangen is. Daarnaast is iedereen verplicht om naar beste kunnen en weten hulp te bieden in een noodsituatie.

Het schoolpersoneel moet dus voor de haar toegeschreven taak van handelend optreden in een noodsituatie (het toedienen van medicijnen aan een kind met een (optredende) anafylactische reactie) voorlichting en training hebben gehad door de begeleider van het kind of diens vertegenwoordiger, de huisarts of de schoolarts of anderen aangewezenen, zoals het Nederlands Anafylaxis Netwerk. Tijdens de training heeft de betreffende trainer gedetailleerd beschreven: de situatie van het kind, de symptomen en de fasen van de allergische reacties en de procedure voor de medicatie.

ONDERSTEUNING VOOR HET SCHOOLPERSONEEL

(Engelse situatie) Leerkrachten die training hebben moeten volgen om een kind met een anafylactische reactie te helpen, hebben ondersteuning gezocht bij hun beroepsvereniging en werkgevers.

De beroepsvereniging van leerkrachten hebben hun leden er aan herinnerd dat wanneer zij deze verantwoordelijkheid op zich nemen zij strikt de schriftelijke richtlijnen moeten opvolgen en bij hun werkgever een professionele vrijwaring opvragen; dat zal juridische zekerheid geven in het onwaarschijnlijke geval van een vordering gebaseerd op vermeende nalatigheid.

In de Nederlandse situatie is een werkgever, in het kader van de Arbeidsomstandighedenwet, verplicht om een veilige omgeving te garanderen voor hun werknemers. Met betrekking tot scholen is in het algemeen het bevoegd gezag (bestuur van de stichting) de werkgever.
Hiertoe moeten zij werknemer(s) aanwijzen en opleiden als preventiemedewerker en als bedrijfshulpverlener, om adequaat hulp te kunnen bieden bij eerste hulp bij ongevallen en levensreddend handelen. Leerlingen zijn in de zin van de Arbo-wet “bijzondere werknemers”.
Tevens is de werkgever verantwoordelijk voor de veiligheid van derden die binnen hun gezag vallen.

MAATREGELEN van DAG TOT DAG

Van dag tot dag zijn maatregelen nodig voor een goede voedselbeheersing, bewustzijn van de noden van het kind in relatie tot het menu, individuele maaltijd eisen en snacks in de school.

Passende afspraken voor buitenschoolse activiteiten en schoolreisjes zullen vooraf met de ouder(s) gemaakt worden door de school.

Koken en experimenten met voedsel kan moeilijkheden opleveren voor kinderen met kans op anafylactische reactie, over gepaste alternatieven kan gewoonlijk overeenstemming bereikt worden.

Het individuele kind en het gezin hebben recht op vertrouwelijkheid en zoals met elke andere medische aandoening, zal er een evenwicht moeten zijn tussen privacy en de noodzaak tot directe en doelmatige zorg.
 

CONCLUSIE

Een kind met kans op anafylactische reactie is een uitdaging voor elke school. Echter, behandeling op school hoeft nooit nodig te zijn; met degelijke voorzorgsmaatregelen, ondersteuning vanuit de ouders, het personeel en de betreffende arts, zal het schoolleven normaal kunnen verlopen voor iedere betrokkene.

Het Nederlands Anafylaxis Netwerk kan u uiteraard hierin ondersteunen door middel van procesbegeleiding of voorlichting en training. Kijk hiervoor op http://www.schoolenallergie.nl

<< terug  <> Lees verder>>

Home   || © Expertisecentrum voor de omgang met en beheersing van ernstige allergische reacties Nederlands Anafylaxis Netwerk ||   Contact   ||   Disclaimer